Geluid - theorie

Definitie, eenheid en subjectiviteit van geluid

Wat is geluid?

Geluid is een complex geheel van trillingen in verscheidene frequenties. Die trillingen planten zich voort via een medium. Wanneer we met elkaar praten bijvoorbeeld, is dat de ons omringende lucht. 

Eenheid van geluid

Strikt wetenschappelijk drukken we geluid uit in de eenheid Pascal (Pa). Omdat het over zeer lage drukken gaat, spreken we doorgaans over micropascal of miljoensten Pascal. De voor het menselijk oor laagste waarneembare geluidsdruk, de gehoordrempel, komt overeen met 20 micropascal. De druk die gemeten wordt wanneer het menselijk oor geluid als pijnlijk ervaart, bedraagt zo'n 100 miljoen micropascal, 5 miljoen keer meer dus.
Deze lineaire vorm van uitdrukken is, door het feit dat deze beide getallen zo ver uit elkaar liggen, weinig gebruikelijk. In plaats daarvan wordt de decibel - dB(A) - toegepast, een logaritmische maateenheid, die veel beter hanteerbaar is.

Geluid tussen hoorbaar en pijnlijk

Als een fabriek 3 dB(A) te veel lawaai uitstraalt, moet je theoretisch gezien de helft van die fabriek stilleggen.
Wetenschappers zijn overeengekomen dat de gehoordrempel op 0 dB(A) ligt. Logaritmisch berekend, betekent een verhoging van 3 dB(A) een verdubbeling van de geluidsintensiteit. Stel dat een geluidsmeter 70 dB(A) aanduidt bij een bepaalde machine die op volle toeren draait. Wanneer een tweede, identieke machine naast de eerste wordt geplaatst, dan zal de meter daarbij niet naar 140 dB(A) uitslaan, maar naar 73 dB(A).
In omgekeerde richting werkt dat natuurlijk ook. Als je een bepaald geluidsniveau met 3 dB(A) wil verminderen, moet je de helft van de bron stilleggen. Als dus een fabriek 3 dB(A) te veel lawaai uitstraalt, moet je theoretisch gezien de helft van die fabriek stilleggen.

Lawaai is subjectief

Lawaai is een erg subjectief begrip. Wat de ene mens als onverdraaglijk aanvoelt, is voor de andere prettig - denk maar aan loeiharde popmuziek. Ook het tijdstip is subjectief: wat je overdag als normaal omgevingsgeluid ervaart, zou je 's nachts wel eens je slaap kunnen kosten. Zelfs de plaats speelt een rol: wat je tijdens het werk gewoon en aanvaardbaar vindt, kan in de vrije tijd hinderlijk zijn. De enige objectieve houvast ter zake, zijn dan ook de normen die de overheid heeft bepaald...