65. wydanie Przeglądu Statystycznego BP

2016-06-08

65. wydanie Przeglądu Statystycznego BP pokazuje, że świat zwraca się ku paliwom niskoemisyjnym

Opublikowane dzisiaj 65. wydanie Przeglądu statystycznego BP na temat energetyki światowej analizuje dane energetyczne za rok 2015. Przegląd wskazuje, że był to rok, w którym na pierwszy plan wysunęły się istotne długofalowe tendencje dotyczące światowego popytu i podaży energii, nastąpiło dalsze spowolnienie zużycia energii, a miks energetyczny przesunął się w stronę paliw niskoemisyjnych.

Już od pierwszego wydania, którego publikacja nastąpiła w 1952 r., Przegląd statystyczny BP dostarczał najświeższych i obiektywnych danych, które wykorzystywane były na potrzeby dyskusji, debat i decyzji związanych z energetyką. Przedstawione w ujęciu rocznym dane pomagają ekspertom z branży trafniej interpretować wahania i zmiany na rynku, a dane historyczne stanowią kontekst, dzięki któremu możliwe jest przewidywanie przyszłych kierunków zmian na rynkach energetycznych.

W dzisiejszym przemówieniu z okazji inauguracji Prezes Grupy BP Bob Dudley oznajmił: „Najnowsze wydanie Przeglądu statystycznego wyraźnie wskazuje, że światowa energetyka po raz kolejny przechodzi okres poważnych zmian. To dla naszej branży nic nowego. Już od 65 lat dzięki Przeglądowi wiemy, że światowy rynek energii nieustannie się zmienia. Zadania, jakie stoją przed naszą branżą, to zapewnienia stabilnej działalności w najbliższej perspektywie oraz dalsze inwestowanie, aby móc sprostać zapotrzebowaniu na energię w przyszłości.”

Zgodnie z Przeglądem zapotrzebowanie na energię pierwotną wzrosło jedynie o 1%, czyli znacznie poniżej średniego wzrostu z ostatniej dekady. Jest to efektem utrzymującego się osłabienia światowej gospodarki i wolniejszego wzrostu zużycia energii w Chinach, w miarę jak kraj ten z gospodarki ukierunkowanej na przemysł przekształca się w gospodarkę nastawioną na sektor usług. 

Jeśli chodzi o podaż, rozwój technologii doprowadził do poszerzenia oferty paliw oraz poprawy ich dostępności. Dzięki rewolucji łupkowej w USA odkryto olbrzymie obszary bogate w ropę i gaz ziemny, a szybki postęp technologiczny przyczynił się do silnego wzrostu ilości energii pozyskiwanej ze źródeł odnawialnych. Zarówno gaz ziemny jak i ropa naftowa odnotowały w 2015 r. silne wzrosty, podczas gdy światowe zapotrzebowanie na węgiel zanotowało najwyższy spadek w historii. 

W ubiegłym roku spadły ceny wszystkich paliw kopalnych, co wymusiło zmiany na rynkach energetycznych. Na niektórych przełożyło się to na wzrost popytu – w szczególności ropa naftowa powiększyła swój udział w rynku po raz pierwszy od 1999 r. – a na innych ograniczyło popyt i doprowadziło do przetasowań w miksie energetycznym. 

Wolniejszy wzrost popytu oraz zwrot w kierunku innych paliw niż węgiel zaowocował zahamowaniem wzrostu poziomu emisji związanych ze zużyciem energii w 2015 r. To pozytywne zjawisko doprowadziło do najniższego wzrostu emisji od niemal ćwierćwiecza (z wyłączeniem okresu przypadającego bezpośrednio po kryzysie finansowym).

Najważniejsze informacje – zmiany na rynku energetycznym

W 2015 r. światowe zużycie energii pierwotnej wzrosło zaledwie o 1% podobnie jak w 2014 r. (+1,1%). Wzrost ten jest znacznie niższy niż średnie tempo wzrostu w ostatnich 10 latach, które wyniosło 1,9% rocznie. 

•	Ropa pozostaje najważniejszym paliwem na świecie i odpowiada za 32,9% całkowitego zużycia energii na świecie, a w 2015 r. powiększyła swój udział po raz pierwszy od 1999 r.
•	Węgiel utrzymał pozycję drugiego najważniejszego paliwa z udziałem w rynku na poziomie 29,2%, lecz był jedynym paliwem, którego udział w rynku w 2015 r. zmniejszył się. 
•	Udział gazu ziemnego w zużyciu energii pierwotnej wyniósł 23,8%.
•	Tempo wzrostu zużycia energii było niższe niż średnie tempo zanotowane w ostatniej dekadzie we wszystkich regionach z wyjątkiem Europy i Eurazji.
•	Choć gospodarki wschodzące nadal dominowały pod względem tempa wzrostu zużycia energii, wzrost w tych krajach w 2015 r. (wynoszący 1,6%) znalazł się ponownie znacznie poniżej średniej z ostatnich 10 lat. Gospodarki wschodzące obecnie odpowiadają za 58,1% zużycia energii na świecie.
•	Zużycie energii w Chinach wzrosło o 1,5% w 2015 r. i jest to najniższe tempo wzrostu od prawie 20 lat. Pomimo to, Chiny już piętnasty rok z rzędu zajmują pierwsze miejsce na świecie pod względem wzrostu zapotrzebowania na energię. 
•	W 2015 r. spadły ceny wszystkich paliw kopalnych. Ceny ropy wyrażone w dolarach obniżyły się rok do roku o największą wartość w historii notowań, a w ujęciu procentowym były to największe spadki od 1986 r.

Ropa naftowa

Ceny
•	W 2015 r. średnia cena ropy Dated Brent wyniosła 52,39 USD za baryłkę, co oznacza spadek z poziomu zanotowanego w 2014 r. o 46,56 USD za baryłkę i stanowi najniższą średnią cenę roczną od 2004 r.
•	Ceny ropy naftowej rosły na początku 2015 r. gdy jej światowe zużycie zaczęło się odbudowywać, a wydobycie w USA zaczęło maleć z miesiąca na miesiąc. Jednak silny wzrost wydobycia w krajach zrzeszonych w OPEC, w tym zwłaszcza w Iraku i Arabii Saudyjskiej, przyczynił się do silnych spadków ceny ropy w trakcie roku.
•	Średni dyferencjał WTI-Brent zmalał już trzeci rok z rzędu do poziomu 3,68 USD za baryłkę.
Zużycie i wydobycie
•	Światowe zużycie ropy wzrosło o 1,9 mln baryłek dziennie (bpd), czyli o 1,9%. Jest to tempo niemal dwukrotnie wyższe niż średnie tempo zarejestrowane w ostatnich latach (+1%). Wzrost ten jest również znaczny, jeżeli porównamy go do wzrostu z 2014r., czyli 1,1 mln bpd.
•	Względny wzrost zużycia napędzały kraje zrzeszone w OECD, w których zużycie wzrosło o 510 tys. bpd (+1,1%), podczas gdy w ciągu ostatniej dekady spadało średnio o 1,1% rocznie.
•	W USA i Unii Europejskiej zużycie rosło w szybszym tempie niż w ostatnich latach (+1,6% lub +290 tys. bpd w USA i +1,5% lub +200 tys. bpd w UE), podczas gdy Japonia zanotowała najwyższy w historii spadek zużycia ropy (-3,9% lub -160 tys. bpd).
•	Poza OECD, kraje będące importerami netto ropy również zanotowały znaczne wzrosty zużycia. Chiny (+ 6,3% lub +770 tys. bpd) ponownie osiągnęły najwyższy wzrost popytu, podczas gdy Indie (+8,1% lub +310 tys. bpd) zastąpiły Japonię na miejscu trzeciego największego konsumenta ropy naftowej na świecie. Wysokie wzrosty w tych krajach zrównoważył mniejszy wzrost popytu w krajach będących producentami ropy, toteż całkowite zapotrzebowanie na ropę w krajach niezrzeszonych w OECD (+2,6%, czyli +1,4 mln bpd) utrzymywało się poniżej średniej z ostatnich lat.
•	Światowe wydobycie ropy rosło w szybszym tempie niż jej zużycie już drugi rok z rzędu i osiągnęło poziom wyższy o 2,8 mln bpd (+3,2%), co stanowi najwyższe tempo wzrostu od 2004 r. 
•	Wydobycie w Iraku (+750 tys. bpd) oraz Arabii Saudyjskiej (+510 tys. bpd) osiągnęło rekordowy poziom, przyczyniając się do wzrostu wydobycia w OPEC o 1,6 mln bpd do poziomu 38,2 mln bpd, tym samym bijąc rekord ustanowiony w 2012 r.
•	Nastąpiło spowolnienie wydobycia poza OPEC w stosunku do rekordowo wysokiego poziomu z poprzedniego roku, lecz i tak wydobyto o 1,3 mln baryłek ropy dziennie więcej. W USA zanotowano najwyższy roczny przyrost wydobycia na świecie (+1 mln bpd) i kraj ten utrzymał pierwsze miejsce wśród producentów ropy na świecie. Jeśli chodzi o pozostałe kraje, wydobycie wzrosło w Brazylii (+180 tys. bpd), Rosji (+140 tys. bpd), oraz Wielkiej Brytanii i Kanadzie (+110 tys. bpd w każdym z tych krajów). Wzrosty te częściowo zostały zrównoważone przez spadek wydobycia w Meksyku (-200 tys. bpd), Jemenie (-100 tys. bpd) i innych krajach.

Rafinacja i obrót
•	W 2015 r. przerób ropy naftowej na świecie wzrósł o 1,8 mln bpd (+2,3%), ponad trzykrotnie przekraczając średnie tempo wzrostu zanotowane w ostatniej dekadzie pomimo spadku przerobu w Ameryce Południowej i Środkowej, Afryce i Rosji. 
•	Wysokie marże rafineryjne przyczyniły się do wzrostu przerobu o 1 mln bpd w krajach OECD, a poziom przerobu w Europie wzrósł o 740 tys. bpd, czyli do wartości najwyższej od 1986 r. 
•	Moce przerobowe światowych rafinerii wzrosły zaledwie o 450 tys. bpd, co stanowi najniższy wzrost od 23 lat. Opóźniona ekspansja w Chinach w połączeniu z zamknięciami rafinerii na Tajwanie i w Australii przyniosły spadek mocy w Azji po raz pierwszy od roku 1988. 
•	Wykorzystanie rafinerii na świecie wzrosło o 1 punkt procentowy do poziomu 82,1%, co stanowi największy wzrost od 5 lat.
•	W 2015 r. globalny obrót ropą naftową i produktami ropopochodnymi wzrósł o 3 mln bpd (+5,2%), co stanowi największy wzrost od 1993 r. 
•	Do wzrostu obrotów ropą naftową przyczynił się wysoki poziom eksportu z Bliskiego Wschodu (+550 tys. bpd), podczas gdy największy wzrost importu zaobserwowano w Europie (+770 tys. bpd) i Chinach (+530 tys. bpd).
•	USA ponownie zanotowały najwyższe tempo wzrostu eksportu produktów ropopochodnych (+470 tys. bpd), podczas gdy import netto ropy do USA spadł do 4,8 mln bpd, co jest najniższym poziomem od 1985 r.

Gaz ziemny

Zużycie i wydobycie
•	Zużycie gazu ziemnego na świecie wzrosło o 1,7%, co stanowi znacznie wyższe tempo wzrostu niż obserwowane w 2014 r. (+0,6%), lecz nadal jest ono niższe niż średnia z ostatnich 10 lat (2,3%). Wzrost poza krajami OECD również nie przekroczył średnich wartości (+1,9%, co stanowi 53,5% światowego zużycia), podczas gdy w krajach OECD był powyżej średniej (+1,5%).
•	Wśród gospodarek wschodzących Iran (+6.2%) i Chiny (+4,7%) zanotowały najwyższe wzrosty zużycia gazu ziemnego, chociaż tempo wzrostu w Chinach można uznać za słabe w porównaniu do średniego tempa z ostatniej dekady wynoszącego 15,1%. Rosja zanotowała największe spadki zużycia gazu (-5%). Spadki zaobserwowano również w Ukrainie (-21,8%). 
•	Wśród krajów zrzeszonych w OECD USA zanotowało największe wzrosty (+3%), podczas gdy poziom zużycia w Unii Europejskiej poprawił się o 4,6% po dużych spadkach, które miały miejsce w 2014 r.
•	Gaz ziemny odpowiadał za 23,8% światowego zużycia energii pierwotnej.
•	Tempo wydobycia gazu ziemnego na świecie rosło szybciej (+2,2%) niż tempo zużycia tego surowca, lecz nadal było ono niższe niż średnia z 10 lat wynosząca 2,4%. Ponadprzeciętne wzrosty zaobserwowano w Ameryce Północnej, Afryce oraz regionie Azji i Pacyfiku. USA zanotowały najwyższy wzrost wydobycia (+5.4%), a znaczące zwyżki zaobserwowano również w Iranie (+5,7%) i Norwegii (+7,7%). Gwałtownie spadło wydobycie w UE (-8%) i Holandii (-22,8%), która ma na swoim koncie największy spadek wydobycia na świecie. Pod względem ilościowym duże spadki wydobycia wystąpiły także w Rosji (-1,5%) i Jemenie (-71,5%).

Obrót
•	W 2015r. poprawiła się sytuacja na rynku obrotu gazem ziemnym, a poziom obrotów wzrósł o 3,3%. 
•	Ilość gazu transportowana rurociągami wzrosła o 4% na skutek wzrostu eksportu netto z Rosji (+7,7%) i Norwegii (+7%). W ujęciu ilościowym największy wzrost importu netto rurociągami zanotowano w Meksyku (+44,9%) i Francji (+28,8%).
•	Globalny obrót skroplonym gazem ziemnym (LNG) wzrósł o 1,8%. Największy wzrost eksportu nastąpił w Australii (+25,3%) i Papui Nowej Gwinei (+104,8%), co zrównoważyło spadki dostaw z Jemenu (-77,2%). Wyższy import netto gazu LNG do Europy (+15,9%) oraz rosnący import do krajów na Bliskim Wschodzie (+93,8%) zostały częściowo zrównoważone spadkami importu netto do Korei Południowej (-10,4%) i Japonii (-4%).
•	Międzynarodowy obrót gazem ziemnym stanowił 30,1% światowego zużycia; udział gazu transportowanego rurociągami w globalnym obrocie gazem wzrósł do 67,5%.

Pozostałe paliwa

Węgiel
•	W 2015 r. światowe zużycie węgla spadło o 1,8%, co jest wartością znacznie poniżej średniego wzrostu notowanego w ciągu ostatniej dekady wynoszącego 2,1%. W ujęciu ilościowym i procentowym był to największy zanotowany przez nas dotychczas spadek. Udział węgla w światowym zużyciu energii pierwotnej spadł do 29,2% i jest to jego najniższy udział od 2005 r.
•	Do spadku zużycia netto węgla przyczyniły się wyłącznie USA (-12.7%, największy spadek pod względem ilościowym na świecie) oraz Chiny (-1,5%). Skromniejsze wzrosty zarejestrowano w Indiach (+4,8%) i Indonezji (+15%).
•	Światowe wydobycie węgla zmniejszyło się o 4%, a duże spadki zanotowano w USA (-10,4%), Indonezji (-14,4%) i Chinach (-2%).
Energia jądrowa i hydroenergia
•	Światowa produkcja energii jądrowej wzrosła o 1,3%. Za zwyżkę netto odpowiadają wyłącznie Chiny (wzrost o 28,9%). Chiny zastąpiły Koreę Południową na czwartym miejscu wśród dostawców energii jądrowej, natomiast produkcja w UE spadła (-2,2%) do najniższego poziomu od 1992 r. 
•	Energia jądrowa odpowiadała za 4,4% całkowitego zużycia energii pierwotnej na świecie.
•	Produkcja hydroenergii na świecie wzrosła średnio o mniej niż 1%. Udział hydroenergii w światowym zużyciu energii pierwotnej wynosi 6,8%.
•	Największy wzrost produkcji hydroenergii nastąpił w Chinach (+5%) i kraj ten jest największym producentem hydroenergii na świecie.
Energia ze źródeł odnawialnych (w tym wiatrowa, słoneczna i biopaliwa)
•	W 2015 r. nadal rósł udział energii ze źródeł odnawialnych w produkcji energii elektrycznej osiągając poziom 2,8% światowego zużycia energii, podczas gdy 10 lat temu jej udział wynosił 0,8%.
•	O 15,2% wzrosło wykorzystanie źródeł odnawialnych do wytwarzania energii (wzrost o 213 terawatogodzin). Wzrost ten pokrywa się niemal w całości z całkowitym wzrostem produkcji energii elektrycznej na świecie. Źródła odnawialne odpowiadały za 6,7% produkcji energii elektrycznej na świecie, co stanowi wzrost w stosunku do poziomu zanotowanego 10 lat temu (2,0%).
•	Chiny (+20,9%) i Niemcy (+23,5%) zanotowały największe wzrosty pod względem wykorzystania źródeł odnawialnych do wytwarzania energii elektrycznej.
•	Energia wiatrowa (+17,4%) pozostaje głównym źródłem odnawialnej energii elektrycznej na świecie (52,2% energii wytwarzanej ze źródeł odnawialnych), a największy przyrost w tym zakresie zanotowały Niemcy (+ 53,4%).
•	Wykorzystanie energii słonecznej do produkcji energii elektrycznej wzrosło o 32,6%, a Chiny wyprzedziły pod tym względem Niemcy i USA stając się największym na świecie producentem energii solarnej.
•	Światowa produkcja biopaliw wzrosła o 0,9%, co jest wzrostem dużo niższym niż średnia z dziesięciu lat wynosząca 14,3%.

Emisja dwutlenku węgla

•	W 2015 r. poziom emisji dwutlenku węgla pochodzącej ze zużycia energii na świecie wzrósł zaledwie o 0,1%. Jest to najwolniejsze tempo wzrostu od 1992 r., jeżeli pominiemy recesję w 2009 r. Spowolnienie tempa wynikało z wolniejszego wzrostu zużycia energii oraz zmian w miksie energetycznym. 
•	Wszystkie regiony zanotowały wzrost emisji poniżej średniej z wyjątkiem Europy i Eurazji.
•	W tegorocznym raporcie szacunki dotyczące emisji CO2 pokazują bardziej szczegółowe rozbicie zużycia paliw na rodzaje produktów, a także uwzględniają niespalone węglowodory. Szczegółowe wyjaśnienie nowych metod obliczeniowych znaleźć można na stronie http://www.bp.com/statisticalreview.