29 września to Międzynarodowy Dzień Kawy

2017-09-29

Historia tego popularnego napoju sięga wielu wieków wstecz, a wykorzystanie ziaren zmieniało się na ich przestrzeni. Na początku była jedzeniem, potem winem, była też zażywana jako lekarstwo. Wreszcie została napojem. Jednym z najbardziej popularnych na świecie. Kawa. Czy napój pity dziś jest już jej ostatnim „wcieleniem”?

Historia kawy

Dziś kawa to jeden z podstawowych artykułów spożywczych i najważniejszych towarów handlowych na świecie. Jej wytwarzaniem zajmuje się ponad 25 mln małych firm, które produkują jej rocznie ok. 7 mln ton. Największym światowym producentem kawy jest Brazylia (1/3 światowego rynku), w której tylko przy uprawie 3 mld krzewów kawowca pracuje ponad 5 mln ludzi. 

Z odkryciem kawy wiążą się różne legendy – w dwóch głównymi „bohaterami” są kozy.
Pierwsza wersja podaje, że właściwości kawy dostrzegł sufi Shaikh ash-Shadhil. Podczas wędrówki po Afryce spotkał stado kóz, które wydawały mu się mocno pobudzone. Z zaciekawieniem spróbował zjadanych przez nie owoców i odkrył, że podobnie podziałały i na niego. Zgodnie z drugą wersją moc kawy odkrył etiopski pasterz kóz – Kaldi. 

Kolebką kawy jest prawdopodobnie Etiopia, gdzie już w I w. p.n.e. jagody kakaowca gotowano z dodatkiem masła i soli. W XIII lub XIV w. kawa trafiła do Jemenu, gdzie prawdopodobnie opracowano metodę preparowania nasion przez prażenie i wytwarzanie z nich napoju. W końcu XV wieku kawa trafiła na cały Bliski Wschód. 

Nie od początku zyskała popularność – jej pobudzające i orzeźwiające właściwości wzbudzały niepokój ortodoksyjnych muzułmanów – w 1511 zabroniono jej picia w  Mekce, a w 1532 w Kairze. Mimo zakazów, popularność kawy rosła – w 1554 w Stambule otwarto pierwszą kawiarnię. Wkrótce Turcja jako pośrednik w handlu stała się mocarstwem kawowym.

Do Europy

...kawa trafiła na przełomie XVI i XVII w. Początkowo jej niewielkie ilości docierały głównie do miast portowych: Amsterdamu, Londynu czy Hamburgu. Na drodze kariery kawy na nowym kontynencie ponownie stanęły jednak względy religijne – duchowni uznali, że pochodzący od muzułmanów napój, to dzieło szatana i domagali się, by papież Klemens VIII zakazał jego picia chrześcijanom. Na szczęście papież postulatami się nie przejął i nie dopatrzył się w kawie niczego diabelskiego. „Uwolnił” napój i pozwolił, by bez przeszkód raczyli się nim Europejczycy. 

Na kontynent, a dokładnie do Francji, kawa trafiła dzięki posłowi tureckiemu Mustafie Paszy, który w 1669 roku poczęstował nią zaproszonych na przyjęcie gości. Dwa lata później w Paryżu otwarto pierwszą kawiarnię. W tym czasie w Anglii działało ich już ponad 3 tys.

W popularyzowaniu kawy swój udział miał również Polak – Franciszek Jerzy Kulczycki, który po zwycięstwie pod Wiedniem w 1683 założył pierwszy kafehauz w stolicy Austrii – Dom pod Błękitną Butelką. Klientów przybyło, kiedy właściciel wpadł na pomysł, by podawać kawę dosładzaną miodem i doprawianą mlekiem. 

Popularność kawy spowodowała, że rosła jej wartość rynkowa, a arabski monopol rynku kawowego został złamany wraz z rozpoczęciem epoki kolonialnej. Ziarna trafiły na plantacje do krajów Ameryki Południowej. Kawowiec zaczęto też uprawiać w zamorskich koloniach krajów europejskich. W 1719 Portugalczycy wykradli z Gujany sadzonki i założyli pierwsze plantacje w Brazylii. Kawa przestała być jedynie napojem dla wybrańców, ale stała się ogólnodostępna.

W Polsce

kawa pojawiła się pod koniec wieku XVII i choć wśród jej wielbicieli były powszechnie znane postaci, np. Jan III Sobieski i Bohdan Chmielnicki, to przez pewien czas uznawana była za napój niesmaczny. 

Zmieniło się to na przełomie XVII i XVIII w. Pierwsze kafehauzy otwarto w Gdańsk, z czasem zaczęły się pojawiać również w innych miastach i z każdym rokiem ich liczba była większa: w 1822 w Warszawie działały 122, a w 1844 aż 180, w Krakowie w połowie stulecia naliczono 55 lokali. 

Na początku XVIII w. kawa znalazła się nawet w podręcznikach medycznych jako specyfik na schorzenia przewodu pokarmowego. W czasopismach „Monitor” i „Patriota Polski” pojawiały się artykuły rozprawiające się z zarzutami, że kawa szkodzi zdrowiu i pozbawia zdolności do pracy. Popularność kawy rosła – w XVIII w. stała się napojem popularnym i łatwiej dostępnym.  Uwielbiał ją Ignacy Krasicki, Adam Kazimierz Czartoryski napisał komedię zatytułowaną „Kawa”, a w 1795 r. ukazał się pierwszy w języku polskim podręcznik dla kawiarzy „Krótka wiadomość o kawie i jej właściwościach i skutkach na zdrowie ludzi spływających...”.   Zamożna szlachta zatrudniała nawet wykwalifikowaną służbę, której zadaniem było parzenie kawy. 

Kawę, podawaną początkowo na wzór wschodni, czyli bez dodatków, wkrótce zaczęto wzbogacać o mleko, słodką śmietanę, cukier, a nawet sól, w niektórych karczmach kawę wzmacniano alkoholem. Czarną kawę pijano już tylko w czasie postów jako wyraz umartwiania się. 

W Polsce aż do końca XIX wieku sprzedawano kawę jedynie w postaci surowej, a do jej palenia służyły w domach skomplikowane maszynki do kawy. Efekt był zwykle daleki od oczekiwanego, dlatego też większość mieszczan wybierała kawiarnie. Pierwsza palarnia powstała w 1882. 

Dziś kawa to jeden z najpopularniejszych w Polsce napojów. Bogata oferta kawiarni zaspokaja gust zarówno konserwatywnego wielbiciela espresso, jak i poszukującego nowych smaków zwolennika kawy z karmelem, cynamonem czy chilli. Bez kawy czasem trudno rozpocząć dzień, stanowi też nieodzowny element przerwy w długiej podróży.
 
Z najnowszych badań wynika, ze ponad 70 procent Polaków kupuje kawę na stacjach benzynowych.

W Wild Bean Cafe kawa to główny bohater

Znamy sposób na świetną kawę. I dlatego na BP każdorazowo jest przygotowana przez nasze Kawiarki. Oferujemy do wyboru dwa rodzaje ziarna, trzy rodzaje mleka, trzy pojemności kawy, dwa - trzy smaki kawy sezonowej i specjalność Flat- white.

Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom swoich Klientów firma BP wprowadziła program „Barista”, który pozwala Klientom na kreowanie smaku swojej ulubionej kawy oraz wybór spośród nowych, spienianych ręcznie kaw,  których do tej pory nie mogli zakupić w kawiarniach przy stacjach benzynowych.  Wprowadzając nową ofertę z mlekiem odtłuszczonym czy sojowym i z różną intensywnością smaku  ziarna, firma wychodzi naprzeciwko trendom, ale przede wszystkim prośbom swoich klientów, dla których filiżanka kawy na BP jest oczywistym przystankiem w drodze do pracy lub w czasie dłuższej podroży.  Osoby na diecie, alergicy czy kawosze, dla których smak  kawy  ma znaczenie mogą zatrzymać się na BP, zamiast poszukiwać swojej ulubionej kompozycji w kawiarniach w centrach miast .

Klienci  będą mogli wybierać spośród dwóch mieszanek  100 % Arabica o różnorodnych charakterach. Intensywna FORZA to kawa dla tych, którzy w mieszance ziaren arabica szukają bogatego smaku i zdecydowanego charakteru, który zawdzięcza  harmonijnemu połączeniu nut  ciemnej czekolady,  karmelu i orzechów makadamii. Łagodna DOLCE to wybór dla preferujących aksamitną i subtelną w smaku kawę. To  dobrze zbalansowana kompozycja wolno palonych ziaren arabica,  w której   odkryć można  nuty suszonych moreli i  prażonych orzechów ziemnych.

Osoby, które  preferują kawy lekkie lub nie tolerują laktozy nie muszą rezygnować z białej kawy, bo menu Wild Bean Cafe rozszerzamy o  mleko odtłuszczone oraz sojowe. Oba mleka świetnie komponują się ze smakiem kawy i są częstym wyborem w sieciach kawiarni miejskich dokonywanym najczęściej przez kobiety oraz osoby, dbające o swoją dietę.

Nowym napojem w Wild Bean Cafe jest kawa Flat White. Pochodzi z Australii i Nowej Zelandii, ale szybko zyskała popularność także w Ameryce i Europie,  goszcząc na stałe w wielu kawiarnianych menu.  Flat white  to  połączenie mocnego espresso z pełnowartościowym mlekiem, tworzącym  w trakcie ręcznego spieniania, jedwabistą, jednolitą  i płaską piankę. Od latte odróżnia ją  ilość kawy, temperatura oraz konsystencja mleka.
Czy wiesz, że:
•	słowo kawa brzmi podobnie w niemal każdym języku świata: po angielsku: „coffee”, po francusku: „cafe”, po niemiecku „Kaffee”, po holendersku: „koffie”, po włosku: „cafe”, po grecku: „kafeo”,
•	z kawą związane były największe koncerny motoryzacyjne – przez ponad 130 lat młynki do kawy produkował np. Peugeot,
•	wielkim miłośnikiem kawy był Jan Sebastian Bach, który na jej cześć skomponował „Kantatę o kawie”,
•	w Londynie do XVII wieku ziaren kawy używano jako lekarstwa przeciw alkoholizmowi i innymi dolegliwościami. Kawa sprzedawana tam była tylko w aptekach.
•	pierwsza kawiarnia w Polsce powstała za Żelazną Bramą w Warszawie w 1724 roku. Jej właścicielem był Meyerhofer. Kawiarnia zbankrutowała, ponieważ warszawiacy początkowo nie chcieli pić kawy w miejscach publicznych.
•	zielone kawowe ziarna mogą być przechowywane nawet 10 lat. Według znawców niektóre gatunki kawy stają się przez to lepsze.
•	zapach kawy należy do najlepiej rozpoznawalnych zapachów na świecie.
•	Skandynawowie piją najwięcej kawy na świecie - spożycie sięga 12-13 kg na mieszkańca rocznie.
•	palone ziarna kawy tracą swój aromat po około 2 tygodniach. Zmielona kawa traci aromat po godzinie, natomiast napar kawowy w ciągu kilkunastu minut.
•	Japonia jest jednym z największych importerów kawy. W samym Tokio działa 10.000 kawiarni, nie licząc maszyn do kawy stojących na ulicach i w biurach.
•	kawę na całym świecie zbiera się z prawie piętnastu miliardów drzew rosnących na dziesięciu milionach hektarów upraw.
•	50 filiżanek dziennie – podobno tyle kawy pijał Wolter 
•	Beethoven, wielki miłośnik kawy, miał zwyczaj odliczania 60 ziarenek kawy, z których przygotowywano dla niego filiżankę aromatycznego napoju
•	barista to osoba zajmująca się zawodowo przygotowywaniem kawy
•	o typowym aromacie i smaku kawy decyduje ponad osiemset składników, dlatego też zapachu kawy nie udało się odtworzyć w laboratorium
•	kawa mielona bardzo szybko przejmuje obce zapachy, dlatego powinna być przechowywana w suchym i chłodnym miejscu pobawionym wpływu innych zapachów.
•	Latte Art to sztuka tworzenia wzorów na kawie przy pomocy mleka
•	najdroższą kawą świata jest kopi luwak, kilogram kosztuje na rynku ok. 1 tys. dolarów.
•	zawarta w kawie kofeina pobudza do działania centralny układ nerwowy i korę mózgową. Odmiany kawy arabica zawierają około dwukrotnie mniej kofeiny niż odmiana kawy robusta. Po spożyciu kawy, rośnie we krwi stężenie kofeiny i utrzymuje się kilka godzin – jest to czas, w którym „kawa na nas działa”.
•	według różnych szacunków obecnie na świecie rocznie produkuje się od 7 do 8 milionów ton kawy – co jest ekwiwalentem 400 miliardów filiżanek naparu. Kawa jest dziś najpopularniejszym napojem na świecie.
•	kawa jest jedną z niewielu roślin, która może jednocześnie kwitnąć i owocować.
•	kawa Arabika zawiera o połowę mniej kofeiny niż Robusta.
•	picking to najdroższa metoda zbierania kawy. Polega na wielokrotnym obchodzeniu plantacji i ręcznym zrywaniu dojrzałych owoców.
•	najstarszą czynną kawiarnią w Europie, jest Café Florian w Wenecji, która powstała w 1720 r.
•	metodę uzyskiwania kawy bezkofeinowej wymyślił w 1905 r. Niemiec – Ludwik Roselius.
•	ekspres podciśnieniowy pojawił się po raz pierwszy w Anglii w XIX wieku.
•	w Szwecji kawa stała się napojem narodowym. Ofiarowuje się ją laureatom Nagrody Nobla po oficjalnej ceremonii.