Geleceğe Ekilen Tohum

Misyon

BP, uzunca bir süredir, faaliyet gösterdiği ülkelerde ekonomik çeşitliliği teşvik etmeye yönelik girişimleri destekliyor. BP Angola da, toplumsal yatırım programının bir parçası olarak, bir sivil toplum örgütüyle ve yerel makamlarla işbirliği içinde çalışarak kırsal yoksulluk sorununu çözmeye çalışıyor.

Petrol ve elmas, Angola’nın gelişen ekonomisinde uzun zamandır baskın rol oynamakta ve bu Afrika ülkesiyle ilgili algıları biçimlendirmektedir. Bunlar ülkenin artan zenginliğinde aslan payını oluşturmaya devam ederken, ekonomik hayatın diğer önemli ve geleneksel unsurları da iç savaşın sona ermesinin ardından toparlanmaya başladılar. Tarım ve kırsal ekonomi, Angola’nın ekonomik ve sosyal açıdan toparlanmasının önemli öğelerini oluşturuyor. Tarım ve madenler bakımından zengin olmasına karşın, ülkenin kırsal ekonomisindeki toparlanma yavaş gerçekleşiyor ve kırsal alanlardaki birçok kişi aşırı yoksulluk içinde yaşamaya devam ediyor. Kentlere, özellikle de ülkenin kalabalık başkenti Luanda’ya uzun süredir devam etmekte olan göçün ardından Angola vatandaşları, yakın tarihlerde ülke genelindeki kasabalara ve köylere yeniden yerleşmeye ve küçük çiftlikler kurmaya başladılar. Barışın sürdürülebilirliğine duyulan güven ve iyimserlik arttıkça, kırsal yeniden kalkınma olasılığı da artıyor. Çatışmaların kırsal kesimde yaşayanlara verdiği fiziksel ve toplumsal zarar, ekonominin yeniden canlanması durumunda üstesinden gelinmesi gereken birtakım idari ve uygulama zorlukları yarattı. Geleneksel olarak tarım veya hayvancılıkla geçimlerini sağlayan ailelerin yeniden çiftlik kurmak için kredi alamamaları nedeniyle tarımsal üretim zarar gördü. Bu insanların çoğu kimliklerini kanıtlayacak ve normal olarak kredi almalarını sağlayacak belgelere sahip değiller. Tarihsel olarak merkezi planlamanın egemen olduğu bir ekonomide, sermayeye kolay erişim sağlayan kurumlar ve uygulamalar eksik durumda. BP, uzunca bir süredir, faaliyet gösterdiği ülkelerde ekonomik çeşitliliği teşvik etmeye yönelik girişimleri destekliyor. BP Angola da, toplumsal yatırım programının bir parçası olarak, bir sivil toplum örgütüyle ve yerel makamlarla işbirliği içinde çalışarak kırsal yoksulluk sorununu çözmeye çalışıyor. 

Mikro kredi programı

Angola sahili açığında BP ile Greater Plunoio girişimindeki ortakları tarafından fon sağlanan Greater Plutonio mikro kredi programı, kırsal ekonominin yeniden düzene girmesine yardımcı oluyor. 2005 yılında geliştirilen ve 2006 yılından bu yana yürütülmekte olan program; BP, BancoSol bankası ve kar amacı gütmeyen bir kalkınma kuruluşu olan ADRA (Acção para Desenvolvimento Rural e Ambiente / Kırsal ve Çevresel Kalkınma Eylemi) arasında bir ortaklık ve çatışmalardan bilhassa etkilenmiş olan orta Angola’daki Benguela ve Huambo eyaletlerinin belediyelerinde yürütülüyor. Uygun faiz oranlarıyla çiftçilere kredi sağlayan programın özü, insanların yoksulluktan kurtarılmasına yardımcı olmak ve onları tekrar resmi ekonomiye entegre etmek. BP ve ortakları tarafından sağlanan fon, BancoSol tarafından program kapsamında verilen kredileri garanti altına alıyor. Banka, ülkede geleneksel finans ve perakende hizmetleri sunmasının yanı sıra, stratejik temellerinden bir tanesi olarak mikro finans üzerinde yoğunlaşıyor ve ülkede mikro kredi sağlayan ilk ticari kuruluşlardan biri durumunda. Kırsal sosyal yatırım topluluklarında kalkınma projeleri konusunda büyük deneyime sahip bir ulusal kuruluş olan ADRA, programı uygulamaya koyucu olarak hareket ediyor ve kredi verenler ile kredi alanlar arasında bağlantıyı sağlayarak kredi alanlar ile idareciler için eğitim veriyor. ADRA’nın faaliyetlerinin çoğu, dernekler ve kooperatiflerle gerçekleştiriliyor. Sayısı 60’ı geçen bu kuruluşlar projede hayati bir rol oynuyor ve kredi arayan çiftçiler için bir kooperatif olarak hareket etmekte iş planlaması, yönetimi ve ortaklıklar kurulması gibi alanlarda destek sağlıyor. 

ADRA, bir ticari önerisi olan bireysel çiftçileri, fikirlerinin yeterince sağlam olmasını sağlamak amacıyla hem sorguluyor hem de destekliyor. Söz konusu kuruluşların bazıları programın başlamasından önce mevcutken, bazıları da yeni kuruldu. Her kuruluşun personeli ve üyeleri tarafından seçilen bir başkanı bulunuyor. Bu dernek ve kooperatifler, bireysel çiftçileri destekleme görevinin yanında bilginin paylaşılması ve bütün topluluğa yardım etmeye yönelik önlemlerin alınması şeklinde daha büyük bir rol de üstleniyor. Bu, bireysel çiftçilerin fonlara erişmelerini sağlamak için toplu bir banka hesabı açılması veya tek tek her çiftçinin tarım yapabilmesi için bir arazinin toplu olarak satın alınması şeklinde gerçekleşebiliyor. 2008 yılı itibarıyla 980 bin Amerikan Dolarından fazla kredi açılmış ve bu kredilerden 15 binden fazla Angolalı yararlanmıştır. Ortalama kredi miktarı 320 dolar. Bu miktarın büyük bölümü tarımsal destek endüstrisinde kullanılırken, bir kısmı sebze ve hayvan yetiştirme gibi doğrudan tarım faaliyetine ayrılıyor. Program, iş ve dolayısıyla belediye yönetimleri için daha yüksek vergi kazancı yaratılmasına da yardımcı oluyor. Ayrıca geleneksel çiftçi ailelerini modern bankacılık sistemine yönlendiriyor ve programdan yararlananların bazılarını geleneksel kredi sistemine dahil ediyor. Bunlar sadece ilgili bireylere değil, genel olarak ekonomiye de fayda sağlıyor. Yerel yönetimler, projenin yarattığı ticari faaliyetin insanları tekrar hukuk ve resmi ekonomi kapsamına dahil etmesi nedeniyle projeyi aktif şekilde destekliyorlar. Yaratılan fırsatların kredi alan kişiler için büyük öneme sahip olmasının yanında programın faydaları çok daha geniş ve kalıcı öneme sahip. 

İşbirliği ruhu

Luanda’da, BP’nin toplumsal yatırım ekibinde kalkınma analisti olarak görev yapan Salvador Ferreira’ya göre, örselenmiş toplulukların yeniden kurulması ve bunun yarattığı işbirliği ruhu, programın önemli özelliklerini oluşturuyor. Ferreira, “Bir ticari mikro finans kuruluşu olan KixiCredito tarafından desteklenenler gibi Angola’da değerli çalışmalar yapan başka mikro finans girişimleri de mevcut. Fakat bu program aynı zamanda topluluğun ortak bir hedef için birlikte çalışmasını içeriyor.

Bireysel kredilerin yanı sıra, bu girişim grup kredileri de sunmakta ve yine bireylere yardımcı olacak şekilde toplu olarak alımlar yapılmasını kolaylaştırmaktadır. Bu, bir topluluğun birlikte çalıştığı zaman kazanacağı gücü gösteriyor,” diyor. BP Angola’nın toplumsal yatırım koordinatörü Gaspar Santos ise, “Mikro kredi programı, bireylerin geçinmelerine yardımcı olduğumuz iyi bir girişim örneği oluşturmaktadır. 

Toplumsal yatırıma yönelik yaklaşımımız, projelerden yararlanan kişilerin sahiplenecekleri programları teşvik etmeye çalışmak şeklindedir; bir başka deyişle, toplulukların kendilerine yardımcı olmalarına yardımcı olan projeleri desteklemeye çalışıyoruz. 

Toplulukların gelişmelerini sağlayacak şekilde insanların ve kurumların tekrar kapasitelerinden yararlanabilmelerine yardımcı olmak istiyoruz. Bu, Angola’da özellikle önemli; çünkü iç savaşın uzun süren etkilerinden etkilenmeye devam eden birçok topluluk mevcut,” diyor. 

Angola’da mikro finans girişimlerine Development Workshop Angola’nın (27 yıldır ülkede kalkınma işinde aktif olarak faaliyet gösteren bir başka STK), öncülük etmesine karşın, yoksulluğun hafifletilmesi yönünde bir araç olarak mikro finanstan yararlanılması, ülkede geniş şekilde denenmemişti. Ayrıca, mikro finansın uygulanmasına yönelik hukuki ve kurumsal çerçeve de yeterince olgunlaşmamıştı. Bu nedenle, programda süreç içinde katılımcıların eğitilmesi gerekti. Örneğin ortaya çıkan güçlüklerden biri, geri ödemelerin zamanlamasıydı. Kredi geri ödemelerinin hemen yapılması istenecek olsa, tarım ürünlerinin yetişmesine zaman kalmıyordu ve kredi alanlar girişimleri üzerinden mümkün olduğunca çabuk ticari dönüş sağlamaya odaklanmak zorunda kalıyorlardı. 

Bir denge sağlama konusu müzakerelerin esasını oluşturdu ve sonuç olarak 3’er aylık geri ödemeler şeklinde esnek düzenlemeler getirildi. Katılımcıların hepsi projenin nasıl sonuç vereceğini sabırsızlıkla bekliyorlar ve bu yılın sonunda projenin etkisini gözden geçirecekler. 

Gaspar Santos’a göre, zamanlama doğru: “Hükümet yakın tarihlerde yerel yönetimlerdeki harcamaları artıracak bir tarımsal kalkınma programı başlattı. Kasabalardaki yerel yönetimler muhtemelen daha fazla bütçeye sahip olacaklar ve bütçelerini nasıl verimli şekilde kullanacaklarını öğreniyorlar. 

Birliklerde kırsal kapasitenin yaratılması yoluyla halihazırda öğrendiğim şeyler muhtemelen gerçekten değerli olacak ve ADRA’nın kırsal topluluklardaki eğitim ve kalkınma deneyimi ileride başkalarına büyük fayda sağlayabilecek.” Kırsal ekonomik kalkınma, hem Angola’nın gelecekteki ekonomik sağlığına katkıda bulunacak hem de buna ilişkin bir gösterge sağlayacak. İnsanlar topraklarına dönüp işlevlerini uygun şekilde yerine getiren topluluklar olarak hayatlarını kazanabildikleri zaman, bu durum önemli bir dönüşümün habercisi olacak. Kredilerin kendisi gibi, BP mikro kredi programı da Angola’nın geleceği için bir tohum ekiyor.