Şəfəq günəş layihəsi

2025-ci ilin iyun ayında təsdiq edilmiş 200 milyon ABŞ dolları dəyərində olan Şəfəq (Cəbrayıl) günəş layihəsi Cəbrayıl rayonunda 240 MVt AC gücündə yeni günəş elektrik stansiyasının tikintisini nəzərdə tutur.

Şəfəq günəş enerjisi layihəsi Səngəçal terminalının elektrikləşdirilməsi (STEL) layihəsi ilə “virtual enerji ötürmə mexanizmi” adlanan yeni kommersiya modeli vasitəsilə sıx əlaqəlidir. Bu mexanizmə əsasən, Səngəçal terminalı AzərEnerji ASC-nin idarə etdiyi dövlət elektrik şəbəkəsinə qoşulacaq. Bunun üçün terminal ərazisinin həm daxilində, həm də ondan kənarda yeni obyektlər, o cümlədən yeni 220/110 kV-luq elektrik yarımstansiyası inşa ediləcək.

Mövcud planlara əsasən, Şəfəq və STEL layihələri birlikdə terminalın gələcək istismar dövründə əməliyyat emissiyalarının təxminən 50% azaldılmasına imkan yaradacaq. 

Hazırda terminal enerji tələbatını qarşılamaq üçün yeddi qaz turbinindən istifadə edir. Elektrikləşdirmədən sonra bu turbinlər mərhələli şəkildə demontaj ediləcək və istifadə olunmayan qazın ixrac üçün yönləndirilməsi mümkün olacaq.

2026-cı ilin birinci yarısında Şəfəq günəş layihəsi üzrə tikinti işləri Cəbrayıl rayonunda yerləşən layihə sahəsində irəliləmişdir. Fotovoltaik modullar və struktur komponentləri daxil olmaqla əsas avadanlıqların təchizatı və çatdırılması uğurla tamamlanmışdır və payaların və izləyici sistemlərin quraşdırılması üzrə işlərdə ciddi irəliləyiş əldə olunmuşdur. İlk elektrik avadanlığı daşımaları artıq sahəyə çatdırılmışdır ki, bu da növbəti həftələrdə elektrik quraşdırma fəaliyyətlərinin başlanmasına imkan verir.

Aprel ayının əvvəlində layihə sahəsində ilk günəş panelinin quraşdırılması ilə mühüm mərhələ əldə olunmuşdur.

Layihə üzrə tikinti işlərində yerli resurslardan istifadə artmaqda davam edir. Hazırda layihəyə təxminən 420 yerli işçi cəlb olunub ki, bunların 150-si işğaldan azad olunmuş ərazilərdə yeni məskunlaşan sakinlərdir. Tikintinin pik dövründə layihədə 700-dən çox iş yerinin yaradılacağı gözlənilir və bu artan işçi qüvvəsinin yerləşdirilməsi üçün sahədəki mövcud yaşayış blokları hazırda genişləndirilməkdədir.

Ətraf mühitin qorunması layihənin əsas diqqət mərkəzində qalmaqdadır, o cümlədən tikinti sahəsinin bitki örtüyündən təmizlənməsi işlərinin monitorinqi aparılır və vəhşi heyvanların sahədən təhlükəsiz şəkildə köçürülməsi Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi ilə əlaqələndirilərək həyata keçirilir.

Tikinti işlərinin 2027-ci ildə başa çatması planlaşdırılır. Cəbrayılda inşa olunan bu 240 MVt gücündə stansiyanın ildə təxminən 500 QVt/saat bərpa olunan enerji istehsal edəcəyi gözlənilir.

SJSL şirkətində pay bölgüsü aşağıdakı kimidir: bp – 40,01%, SOCAR Green (tam şəkildə SOCAR-a məxsus törəmə şirkət) – 39,99%, ABİF – 10% və MVM – 10%.

Şəfəq layihəsinin icrası bp şirkətinə məxsus Lightsource bp tərəfindən həyata keçirilir.